पुण्यातील गडप्रेमी, ट्रेकर्स आणि निसर्गप्रेमींसाठी पावसाळा सुरू झाला की पहिली पसंती असते ती म्हणजे सिंहगड किल्ला. पुण्याच्या अगदी दक्षिणेला अवघ्या ३० किलोमीटर अंतरावर वसलेला हा ऐतिहासिक किल्ला पावसाळ्यात एखाद्या स्वर्गासारखा सुंदर दिसतो. जर तुम्हाला विकेंडला खूप जास्त प्रवास न करता, निसर्गाचा आनंद घेत एक थरारक अनुभव घ्यायचा असेल, तर सिंहगडचा मान्सून ट्रेक हा सर्वोत्तम पर्याय आहे.
किल्ल्याचा गौरवशाली इतिहास माहिती आहे का ? सिंहगडचे मूळ नाव 'कोंढाणा' असे होते. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे बालपण या किल्ल्याच्या सावलीत गेले. कोंढाणा किल्ल्याचा इतिहास म्हटला की, वीर तानाजी मालुसरे आणि शेलार मामा यांच्या पराक्रमाची गाथा डोळ्यांसमोर उभी राहते. "गड आला पण सिंह गेला" हे शिवरायांचे उद्गार याच किल्ल्यासाठी होते. तानाजींच्या अतुलनीय शौर्यामुळेच या किल्ल्याचे नाव बदलून 'सिंहगड' ठेवण्यात आले. त्यामुळे हा ट्रेक केवळ एक निसर्गभ्रमंती नसून महाराष्ट्राच्या दैदिप्यमान इतिहासाची अनुभूती देणारी एक सफर आहे.
हा ट्रेक शनिवार वाड्यापासून अंदाजे ३० किमी अंतरावर आहे. या ट्रेकची काठिण्य पातळी सोपी ते मध्यम आहे. ट्रेकचे एकूण अंतर पाहता, पायथ्यापासून म्हणजेच आटकरवाडीपासून गडावर जाण्यासाठी साधारण २.५ ते ३ किलोमीटर चालावे लागते. या प्रवासात गडावर चढण्यासाठी १.५ ते २ तास आणि गड उतरण्यासाठी १ ते १.५ तास इतका वेळ लागतो
प्रवास कसा करावा? (How to Reach)
पुण्यावरून स्वारगेट किंवा कात्रजवरून सिंहगड पायथ्यासाठी (धायरी, खडकवासला मार्गे) पीएमपीएमएल (PMPML) बस सेवा उपलब्ध आहे. जर तुम्ही स्वतःच्या वाहनाने जात असाल, तर 'डोणजे' गावावरून डावीकडे वळून तुम्ही गडाच्या पायथ्याशी असलेल्या आटकरवाडी (Atkarwadi) गावात पोहोचू शकता. येथूनच मुख्य ट्रेकिंगची वाट सुरू होते. ज्यांना चालणे शक्य नाही, त्यांच्यासाठी वरपर्यंत जाण्यासाठी पक्का घाट रस्ताही उपलब्ध आहे, जिथे ई-बस (E-Bus) किंवा खाजगी वाहनाने जाता येते. मात्र, पावसाळ्यात ट्रेकिंगचा खरा आनंद पायी चालण्यातच आहे.
पावसाळी ट्रेकचा थरारक अनुभव (The Trail Experience)
पावसाळ्यात सिंहगडचा परिसर हिरव्यागार शालूने वेढलेला असतो. खडकवासला धरणाचा परिसर पार करतानाच आजूबाजूचे सौंदर्य मनाला भुरळ पाडते. आटकरवाडीतून सुरू होणारी पायवाट सुरुवातीला काहीशी चढणीची आहे. वाटेत लहान-मोठे पाण्याचे झरे आणि डोंगरउतारावरून वाहणारे छोटे धबधबे पाहायला मिळतात.
पावसाळ्यात गडावर सतत पाऊस आणि सोसाट्याचा वारा असतो. अनेकदा इतके दाट धुके असते की समोरील रस्ताही दिसत नाही. धुक्यातून वाट काढत, निसरड्या खडकांवरून सांभाळत चालण्याचा अनुभव अत्यंत थरारक असतो. गडाच्या अर्ध्या वाटेवर आल्यावर खाली खडकवासला धरणाचे विहंगम दृश्य दिसते. शेवटी ऐतिहासिक 'पुणे दरवाजा' पार करून आपण गडावर प्रवेश करतो. गडावर तानाजी मालुसरे यांचे स्मारक, देवटाके (गोड पाण्याचे टाके), कल्याण दरवाजा आणि दूरदर्शनचा टॉवर ही मुख्य आकर्षणे आहेत.
गडावरील झुणका-भाकरी आणि गरमागरम भजी- रानमेवा
सिंहगडचा ट्रेक हा केवळ निसर्गासाठीच नाही, तर तिथल्या जेवणासाठीही प्रसिद्ध आहे. गडावर चढून गेल्यावर मिळणारी चुलीवरची गरमागरम पिठलं-भाकरी (झुणका-भाकरी), सोलकढी, कांदा भजी आणि मातीच्या मडक्यातील थंडगार दही खाणे हा एक वेगळाच आनंद असतो. ट्रेकचा सगळा थकवा या जेवणाने दूर होतो.
पावसाळ्यात पायवाटेवरील दगड अतिशय निसरडे होतात, त्यामुळे चांगल्या ग्रीपचे ट्रेकिंग शूज वापर करा. मुसळधार पावसात कधीकधी घाटात दरडी कोसळण्याच्या घटना घडतात, त्यामुळे प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करा. सिंहगड हे आपले ऐतिहासिक वैभव आहे, त्यामुळे गडावर प्लास्टिक किंवा कचरा कुठेही टाकू नका. सिंहगडचा मान्सून ट्रेक तुम्हाला ताजेतवाने करतो आणि मनाला एक वेगळीच ऊर्जा देतो. या पावसाळ्यात आपल्या कुटुंबासोबत किंवा मित्रांसोबत सिंहगडला नक्की भेट द्या!
तुम्ही सिंहगडला सकाळी लवकर जायचा विचार करत आहात की विकेंडच्या गर्दीपासून वाचण्यासाठी निवांत वेळेत?
