आमची ९० च्या दशकातली दिवाळी... तो सोनेरी काळ आणि हरवलेला आनंद... फराळा चा सुगंध

"ती दिवाळीच काही वेगळी होती…  वाड्या मधलं पणत्यांनी उजळून निघणारं अंगण .... तुळशी समोर लावलेला मिणमिणता दिवा .... दारावर झेंडूचं तोरण ....वाऱ्यावर हळूच हलणारा आकाशकंदील ....सकाळच्या गुलाबी थंडीत कुडकुडत सुगंधी उटणं लावून केलेली आंघोळ ....दीन दीन दिवाळी गाणं म्हणत हातात सूरसुरी (फुलबाजा) घेऊन नाचताना चा तो निखळ आनंद.... पाऊस/ भुईनुळा /भुईचक्र लावून केलेला डान्स ..... घरातील भावंडांसोबत  ​खाल्लेला फराळ ..... नवीन कपडे ... आज आयुष्यात सगळं काही आहे, पण ९० च्या दशकातल्या त्या साध्या, सुंदर दिवाळीची सर कशालाच नाही! 

​अशी सुरुवात केली की डोळ्यांसमोर अगदी चित्रपटाच्या पडद्यासारखी लहानपणीची दिवाळी उभी राहते. आजच्या हाय-टेक युगात दिवाळी साजरी करण्याच्या पद्धती पूर्णपणे बदलल्या आहेत. पण, ९० च्या दशकातली (आमच्या काळातली "उगीचच म्हातारं झाल्या सारखं वाटायला लागलं " ;) )दिवाळी म्हणजे एक भावनिक सोहळा होता, ज्याची जागा आज कोणतीही मल्टिनॅशनल वस्तू किंवा ब्रँडेड कपडे घेऊ शकत नाहीत.

​आज बाजारात रेडीमेड, डिझायनर आकाशकंदील सहज मिळतात. पण त्यावेळी तो आनंद काही वेगळाच होता. दिवाळीच्या दोन आठवडे आधीपासूनच घरी तयारी सुरू व्हायची. जुने रंगीत कागद, गम, कात्री आणि काड्या घेऊन स्वतः आकाशकंदील बनवण्याची मजा काही वेगळीच होती. तो स्वतः बनवलेला, थोडासा वाकडा-तिकडा कंदील घराच्या बाहेर टांगण्यात जी सुखाची अनुभूती मिळायची, ती आजच्या चायनीजच्या लटकणाऱ्या दिव्यांमध्ये नाही.

​घराच्या अंगणात किंवा गच्चीवर आईसोबत मिळून रांगोळी काढणे, शेजाऱ्यांच्या घरी फराळाच्या डब्यांची देवाणघेवाण करणे यातून एक वेगळीच आपुलकी निर्माण व्हायची.

​दिवाळी आली की आई - आजीच्या हातच्या फराळाचा वास संपूर्ण गल्लीत दरवळायचा. चकली, चिवडा, लाडू, करंजी, अनारसे आणि शंकरपाळ्या... हे सगळे पदार्थ वर्षभर कधीच खायला मिळायचे नाहीत, म्हणून दिवाळीची आम्ही आतुरतेने वाट पाहयचो. फराळ करताना आजी आधी तळलेले देवासाठी एका डब्यात काढून ठेवायची मग आम्हा लहानग्यांना घ्यायची.

​फराळ तळताना गरम शेव किंवा पापडी खाण्यातली मज्जाच वेगळी होती.

​शेजाऱ्यांच्या काकू किंवा आत्या यायच्या आणि फराळाचा स्वाद घेत गप्पांच्या मैफिली रंगायच्या. आजकाल आरोग्याच्या ( डाएटिंग) काळजीपोटी फराळ कमी खाल्ला जातो किंवा बाजारातून आणला जातो, पण त्याकाळच्या घरगुती चवीमध्ये प्रेमाची गोडी मिसळलेली असायची.

​त्या काळात वर्षभर नवीन कपडे घ्यायला मिळायचे नाहीत. कपडे फक्त दोनच वेळेस मिळायचे—एक वाढदिवसाला ( तोही लक्षात राहिला तर) आणि दुसरे दिवाळीला! त्यामुळे दिवाळीच्या नवीन कपड्यांची जी ओढ असायची, ती आजच्या काळात पन्नास नवीन कपडे असले तरी येत नाही. ते नवीन कपडे दिवाळीच्या दिवशी अंगावर चढवताना जो आनंद व्हायचा आणि मित्र -मैत्रीणींना दाखवण्याचा जो आनंद, तो शब्दात सांगता येणार नाही.

​आणि फटाके? दिवाळीचा सर्वात मोठा आकर्षण बिंदू म्हणजे फटाके! सुतळी बॉम्ब, लक्ष्मी बॉम्ब, भुईचक्र, पाऊस, आणि विशेषतः ती हातात धरून नाचण्याची सूरसुरी आणि फुलबाजे.

​फटाक्यांच्या त्या बारक्या आवाजात आणि गंधात एक वेगळाच उत्साह होता. ​एकमेकांच्या पाठीमागे भुईचक्र सोडणे किंवा नागगोळी लावण्यात जी मजा होती, ती आजच्या मोबाईलच्या स्क्रीनवर खेळल्या जाणाऱ्या गेममध्ये कुठे हरवली आहे.

​

​आज आपल्याकडे सुख-सोयींची कोणतीही कमतरता नाही. महागडे मोबाईल, एसीची घरे, आणि फॅन्सी गाड्या सगळं काही आहे. पण तरीही कुठेतरी मनामध्ये एक रिकामपण जाणवतं.

​पूर्वी लोक एकमेकांच्या घरी जायचे, तासन्तास गप्पा मारायच्या, लहान मुलं गल्लीत एकत्र येऊन खेळायचे.

​आज सगळे पाहुणे असूनही एकाच घरात बसून आपापल्या मोबाईलमध्ये व्यस्त असतात. दिवाळी आता "सोशल मीडियाचे फोटो" अपलोड करण्यापुरती मर्यादित राहिली आहे का, असा प्रश्न कधीकधी पडतो.

​शेवटी काय?​काळ बदलला, आपण मोठे झालो, शहरात आलो आणि जबाबदाऱ्या वाढल्या. पण जेव्हा जेव्हा ऑक्टोबर-नोव्हेंबरची हलकीशी थंडी वाजायला लागते, तेव्हा नकळत मन भूतकाळातल्या त्या सुंदर दिवसांकडे परत जातं.

​ती बालपणीची दिवाळी आता परत कधीही येणार नाही, पण तिच्या आठवणी मात्र कायम आपल्यासोबत राहतील. कारण त्या आठवणींमध्ये आपलं बालपण, आपले आई-वडील, जुनी मैत्री आणि तो खराखुरा जिव्हाळा दडलेला आहे.

​तुम्हालाही आठवतेय ना तुमच्या लहानपणीची दिवाळी? खाली कमेंट करून किंवा मनातल्या मनात नक्की आठवा, कारण त्या आठवणींमध्येच आपल्या खऱ्या आनंदाची पुनरावृत्ती आहे! 🪔❤️