"जोपर्यंत तुमची गरज आहे, तोपर्यंतच तुमची किंमत आहे." हे वाक्य ऐकायला खूप निष्ठूर आणि स्वार्थी वाटू शकतं. पण माणसाच्या वागण्याचा विचार केला, तर या व्यावहारिक दुनियेचं हेच कडू सत्य आहे. यालाच आपण 'युटिलिटी व्हॅल्यू' (म्हणजेच उपयोगाची किंमत) म्हणतो. माणूस जन्माला आल्यापासून ते मरेपर्यंत त्याची नाती, मित्र, शेजारी आणि समाज हे सगळे एका अदृश्य तराजूत तोलले जात असतात—आणि तो तराजू म्हणजे "या माणसाचा मला काय फायदा आहे?"
हे आपल्याला पावलोपावली पाहायला मिळतं. एखाद्या कामात जोपर्यंत तुमची मक्तेदारी असते, तोपर्यंत जग तुमच्यापुढे मागे करतं. गावात एकच किराणा दुकान असेल, तर तो दुकानदार कितीही उद्धट वागला तरी लोकांना त्याच्याकडेच जावं लागतं. पण तिथेच जेव्हा आणखी चार-दोन दुकाने उघडतात, तेव्हा त्या जुन्या दुकानदाराची किंमत अचानक कमी होते. मग त्याला आपलं दुकान टिकवण्यासाठी लोकांशी गोड बोलायला लागतं, उधारी द्यावी लागते आणि मालाचे वेगवेगळे प्रकार ठेवावे लागतात.
हाच नियम आपल्या नोकरी आणि करिअरलाही तंतोतंत लागू होतो. प्रायव्हेट नोकरीत तुम्ही कंपनीला किती फायदा करून देता किंवा तिथल्या अडचणी किती पटकन सोडवता, यावर तुमची किंमत ठरते. एखादा कर्मचारी अनेक वर्षे प्रामाणिकपणे काम करत असतो, पण जर त्याने काळासोबत स्वतःला बदललं नाही, नवीन गोष्टी किंवा नवीन तंत्रज्ञान शिकून घेतलं नाही, तर कंपनी त्याला 'आऊटडेटेड' ठरवून एका मिनिटात बाहेरचा रस्ता दाखवते. इथे भावनांपेक्षा कामाला महत्त्व असतं.
यापेक्षाही जास्त वाईट अनुभव आपल्या हक्काच्या घरात आणि समाजात येतो. घरातील कमावणारा माणूस जोपर्यंत पैसे मिळवून आणतो, तोपर्यंत त्याच्या शब्दाला मान असतो. घराची काळजी घेणारी, सर्वांना प्रेमाने जेवू घालणारी घरची लक्ष्मी जेव्हा वयामुळे किंवा आजारपणामुळे काम करू शकत नाही, तेव्हा तिच्याबद्दलचं प्रेमही हळूहळू कमी व्हायला लागतं. आज शहरांमध्ये वाढणारे वृद्धाश्रम हे याचं सर्वात मोठं आणि वेदनादायी उदाहरण आहेत. आई-वडिलांनी आयुष्यभर स्वतः कष्ट करून मुलांना लहानाचं मोठं केलं, त्यांना चांगल्या पदांवर पोहोचवलं. पण हेच आई-वडील जेव्हा म्हातारे आणि आजारी होतात, तेव्हा मुलांच्या दृष्टीने त्यांचा उपयोग संपतो आणि त्यांना हक्काच्या घरातून वृद्धाश्रमात पाठवलं जातं. राजकारण्यांचं तर विचारूच नका; खुर्ची असेपर्यंत हजारो लोक पुढे-पुढे करतात, खुर्ची गेली की स्वतःची सावलीही साथ सोडते.
ज्यांना स्वतःचं महत्त्व टिकवून ठेवता येत नाही आणि जी लोकं फक्त भावनेच्या भरात वाहून जाऊन स्वतःला विसरतात, त्यांना शेवटी जग विसरून पुढे निघून जातं. त्यामुळे या व्यावहारिक जगात जर तुम्हाला स्वाभिमानाने जगायचं असेल, तर स्वतःची किंमत कधीच कमी होऊ देऊ नका. ज्ञान, पैसा, चांगलं आरोग्य किंवा योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता यांपैकी काहीतरी असं स्वतःकडे कायम ठेवा, ज्याची जगाला नेहमी गरज पडेल.
पण, या कडू सत्याची एक चांगली बाजूही आहे. जगाचा हा नियम आपल्याला निराश करण्यासाठी नाही, तर जागं करण्यासाठी आहे. जेव्हा आपण हे सत्य स्वीकारतो, तेव्हा आपण इतरांकडून जास्त अपेक्षा ठेवणं बंद करतो, ज्यामुळे आपलं मन दुखावत नाही. हा नियम आपल्याला सतत पुढे जाण्याची, नवनवीन गोष्टी शिकण्याची आणि स्वतःला मजबूत बनवण्याची प्रेरणा देतो. मुख्य म्हणजे, जेव्हा आपण स्वतःला मानसिक आणि आर्थिकदृष्ट्या खंबीर ठेवतो, तेव्हा आपण कोणावरही ओझं बनत नाही. हे जग जरी गरजेचा बाजार असलं, तरी आपण स्वतःची व्हॅल्यू इतकी वाढवू शकतो की, जगाला आपली गरज नेहमीच राहील. स्वाभिमानाने जगण्याचा आणि आदर मिळवण्याचा हाच सर्वात सोपा आणि यशस्वी मार्ग आहे.
#UtilityValue #उपयुक्तता_मूल्य #PracticalLife #HumanRelations #LifeLessons #MarathiLekh #SelfValue #स्वाभिमान #RealityOfLife #MotivationalMarathi
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा